चाणक्य नीति · Virtue and Conduct
तोडले तरी चंदन सुगंधीच
छिन्नोऽपि चन्दनतरुर्न जहाति गन्धं वृद्धोऽपि वारणपतिर्न जहाति लीलाम् । यन्त्रार्पितो मधुरतां न जहाति चेक्षुः क्षीणोऽपि न त्यजति शीलगुणान्कुलीनः ॥
जे जन्मजात असते, ते टिकतेही. “चंदनाचे झाड तोडले, तरी ते आपला सुगंध सोडत नाही. गजराज म्हातारा झाला, तरी आपला खेळकरपणा सोडत नाही. ऊस घाण्यात पिळला, तरी आपला गोडवा सोडत नाही. आणि कुलीन माणूस खालावला, तरी आपले शील आणि गुण सोडत नाही.” पहिल्या तिघांची परीक्षा आघातातून होते. चंदन गाभ्यापर्यंत सुगंधी असते; तोडलेला ओंडकाही जिवंत झाडाइतकाच सुगंध देतो. म्हातारा हत्तीसुद्धा तरुण हत्तीसारखा खेळतो. घाण्यात घातलेला ऊस शेवटपर्यंत गोड रसच देतो. कुलीन माणसाचेही तसेच. हिंदी टीकाकार मिहिरचंद्र “खालावणे” याचा अर्थ दारिद्र्य असा घेतात. मालाची खेप बुडाल्याने कफल्लक झालेला एखादा व्यापारी डोळ्यांसमोर आणा. तो आपले घर विकतो, आणि प्रत्येक देणेकऱ्याची पै न् पै फेडतो. त्याचे धन गेले, अब्रू गेली नाही. अध्याय १५, श्लोक १८.