चाणक्य नीति · Virtue and Conduct
पृथ्वीवर रत्ने अनेक
दाने तपसि शौर्ये वा विज्ञाने विनये नये । विस्मयो नहि कर्तव्यो बहुरत्ना वसुन्धरा ॥
“दान, तप, शौर्य, विद्या, विनय आणि राजनीती यांत विस्मय वाटण्यासारखे काही नाही. पृथ्वीवर अनेक रत्ने आहेत.” हिंदी टीकाकार मिहिरचंद्र इथल्या विस्मय या संस्कृत शब्दाचा अर्थ आश्चर्य असा घेतात; रघुनाथजींचे जुने इंग्रजी भाषांतरही तोच अर्थ घेते. इथले विवेचन त्यांनाच धरून आहे. या सहांपैकी कशातही थोर असलेला माणूस भेटला, तर थक्क होऊन उभा राहू नकोस, जणू असा माणूस आधी कधी झालाच नव्हता. पृथ्वी जशी रत्नांनी भरलेली आहे, तशीच अशा माणसांनीही. पण विस्मय म्हणजे गर्व असाही अर्थ होतो. म्हणून आपल्या गुणांचा गर्व करू नये, असा इशारा म्हणून हा श्लोक बऱ्याचदा उद्धृत केला जातो. दोन्ही अर्थ एकाच पायावर उभे आहेत. कोणताही गुण इतका दुर्मिळ नसतो, की तो एकाच माणसाकडे असावा. अध्याय १४, श्लोक ८.