चाणक्य नीति · Virtue and Conduct
वाया गेलेले
निर्गुणस्य हतं रूपं दुःशीलस्य हतं कुलम् । असिद्धस्य हता विद्या ह्यभोगेन हतं धनम् ॥
कोंदण नसले तर काय जाते, ते पुढचा श्लोक सांगतो. “गुण नसलेल्याचे रूप वाया जाते. दुःशीलाचे कुळ वाया जाते. यश न देणारी विद्या वाया जाते, आणि न भोगलेले धन वाया जाते.” संस्कृत शब्द याहून कठोर आहे: “नष्ट होते”. जोडीदार नसला, की प्रत्येक देणगी फक्त फिकी पडत नाही; ती हातची जाते. सुंदर चेहऱ्यामागे क्रूर स्वभाव असला, तर तो चेहरा लवकरच नकोसा वाटतो. मोठ्या कुळातला माणूस वाईट वागला, तर तो फक्त आपल्या नावाला कमी पडत नाही; तो ते नाव खाली ओढतो. ज्या विद्वानाला काहीच प्रत्यक्षात आणता येत नाही, त्याने ग्रंथांचे ओझे उगाच वाहिले. शेवटची ओळ कंजुषावर रोखलेली आहे. कुलपाआड ठेवलेला, कधीच खर्च न केलेला पैसा असून नसल्यासारखा. नीतीचा आणखी एक श्लोक मधमाश्यांचे चित्र रंगवतो. त्यांनी मध इतके दिवस साठवला, पण कधी कोणाला दिला नाही आणि स्वतः कधी चाखला नाही. शेवटी तो हातचा गेला, म्हणून त्या शोक करतात. अध्याय ८, श्लोक १६.