चाणक्य नीति · Wealth, Giving and Honour
त्यापेक्षा रान बरे
वरं वनं व्याघ्रगजेन्द्रसेवितं द्रुमालयं पत्रफलाम्बुसेवनम् । तृणेषु शय्या शतजीर्णवल्कलं न बन्धुमध्ये धनहीनजीवनम् ॥
“वाघांनी आणि मोठमोठ्या हत्तींनी भरलेले रान बरे; झाड हेच घर आणि पाने, फळे, पाणी हेच अन्न बरे. गवताचे अंथरूण आणि शंभर ठिकाणी फाटलेली वल्कले बरी. पण नातलगांमध्ये गरिबीत जगणे नको.” वल्कले म्हणजे झाडाच्या सालीची वस्त्रे; संसार सोडलेले तपस्वी ती नेसत. हा श्लोक रानातल्या जीवनाचे सगळे कष्ट एकावर एक रचतो: धोका, डोक्यावर छप्पर नाही, जेमतेम अन्न, कडक अंथरूण, चिंध्या. आणि तरीही ते सगळे पत्करतो. याचे कारण नातलगांची हेटाळणी. परक्यांमध्ये गरिबी म्हणजे फक्त कष्ट. आपल्याच माणसांमध्ये ती अपमान ठरते: उसासा टाकत उसने देणारा चुलतभाऊ, प्रत्येक लग्नकार्यात होणारी कुजबुज, पंगतीत अगदी शेवटची जागा. रानात गरिबाला कोणी तुच्छ लेखत नाही. अध्याय १०, श्लोक १२.