चाणक्य नीति · Wealth, Giving and Honour
असणे आणि भोगता येणे
भोज्यं भोजनशक्तिश्च रतिशक्तिर्वराङ्गना । विभवो दानशक्तिश्च नाल्पस्य तपसः फलम् ॥
आता काही श्लोक पैसा काय करू शकतो, याचा विचार करतात. पहिला श्लोक धनाला, आणि ते चांगल्या रीतीने वापरण्याच्या शक्तीला, भाग्य मानतो. “उत्तम अन्न आणि ते खाण्याची भूक, रतिसुखाची शक्ती आणि सुंदर स्त्री, धन आणि दान करण्याची इच्छा: ही थोड्याथोडक्या तपाची फळे नव्हेत.” तप म्हणजे उपवास आणि तपश्चर्या यांची कठोर साधना. त्याचे पुण्य याच जन्मी किंवा पुढच्या जन्मी फळ देते, अशी समजूत होती. हा श्लोक प्रत्येक चांगल्या गोष्टीची जोडी ती भोगण्याच्या शक्तीशी लावतो. जोडीतली एकच गोष्ट तर पुष्कळांकडे असते. एखाद्या श्रीमंताचे ताट पक्वान्नांनी भरलेले असेल, पण भूक नसेल; सुंदर पत्नी असेल, पण जोम नसेल; संपत्ती असेल, पण वाटून देण्याची इच्छा नसेल. एखाद्या गरिबाला भूक असेल, पण ताटात काहीच नसेल. जोडीतल्या दोन्ही गोष्टी एकाच वेळी लाभणे दुर्मीळ. म्हणूनच हा श्लोक त्याला मोठ्या पुण्याचे फळ म्हणतो. अध्याय २, श्लोक २.