चाणक्य नीति · Wealth, Giving and Honour
धन, पत्नी आणि स्वतः
आपदर्थे धनं रक्षेद्दारान् रक्षेद्धनैरपि । आत्मानं सततं रक्षेद्दारैरपि धनैरपि ॥
कुठे राहावे, यानंतर पुस्तक वळते आपल्याकडे जे आहे ते राखण्याकडे. “संकटकाळासाठी धन राखावे. धन खर्चूनही पत्नीचे रक्षण करावे. पण स्वतःचे रक्षण मात्र नेहमी करावे, मग पत्नी आणि धन दोन्ही द्यावे लागले तरी.” हा श्लोक तीन पायऱ्या चढतो, आणि प्रत्येक पायरी आधीच्यापेक्षा मोलाची. धन गरजेच्या दिवसासाठी राखायचे. पत्नी धनापेक्षा मोलाची; तिच्या रक्षणासाठी कितीही पैसा गेला तरी चालेल. या दोन्हींच्या वर पुरुषाचा स्वतःचा जीव. बाकी सगळे गमावूनही तो राखायचा. हा श्लोक घरच्या कर्त्या पुरुषाला उद्देशून आहे. घरातले धन आणि घरातल्या स्त्रिया यांची जबाबदारी त्याची होती. यामागे जगण्याचा कठोर हिशेब आहे: जो स्वतःच नाहीसा झाला, तो कशाचेच आणि कोणाचेच रक्षण करू शकत नाही. अध्याय १, श्लोक ६.