चाणक्य नीति · Wealth, Giving and Honour
परक्याच्या छपराखाली
कष्टं च खलु मूर्खत्वं कष्टं च खलु यौवनम् । कष्टात्कष्टतरं चैव परगेहनिवासनम् ॥
पुस्तकाचे शेवटचे श्लोक मान आणि सुख यांची तुलना करतात. त्यांतला पहिला जगण्याची एक कठीण तऱ्हा सांगतो. “मूर्खपणा खरोखरच दुःखदायक आहे, आणि तारुण्यही. पण त्या दोन्हींपेक्षा अधिक दुःखदायक म्हणजे दुसऱ्याच्या घरी राहणे.” मूर्खपणा मूर्खाला आयुष्यभर अडचणीत आणतो. तारुण्याचेही स्वतःचे त्रास असतात: गरम डोके, उतावळे निर्णय, आणि त्यांतून हाती फारसे काही न लागणे. दुसऱ्याच्या घरी राहणे यापेक्षा वाईट, कारण त्यात माणसाचे स्वातंत्र्य आणि त्याची प्रतिष्ठा दोन्ही जातात. यजमान जेवेल तेव्हा तो जेवतो, दिलेल्या जागी झोपतो, आणि बोलावेसे वाटले तरी गप्प बसतो. श्रीमंत चुलतभावाने आश्रय दिलेला एखादा गरीब नातलग डोळ्यांसमोर आणा. त्याला खायला मिळते, डोक्यावर छप्पर मिळते, पण याची जाणीव त्याला सतत करून दिली जाते. अध्याय २, श्लोक ८.