नीतिशतक
चोराला न दिसणारे धन
हर्तुर्याति न गोचरं किमपि शं पुष्णाति यत्सर्वदा ह्यर्थिभ्यः प्रतिपाद्यमानमनिशं प्राप्नोति वृद्धिं पराम् । कल्पान्तेष्वपि न प्रयाति निधनं विद्याख्यमन्तर्धनं येषां तान्प्रति मानमुज्झत नृपाः कस्तैः सह स्पर्धते ॥
आता भर्तृहरी थेट राजांनाच उद्देशून बोलतात. “हे राजांनो, विद्या नावाचे आंतरिक धन ज्यांच्यापाशी आहे, त्यांच्यापुढे तुमचा अभिमान बाजूला ठेवा. ते धन चोराच्या नजरेलाही पडत नाही. ते सदैव शब्दांपलीकडचे सुख पुरवते. मागणाऱ्यांना रोज रोज दिले, की ते उलट वाढतच जाते. कल्पांच्या अंतीसुद्धा त्याचा नाश होत नाही. अशा माणसांशी कोण स्पर्धा करणार?” प्रत्येक ओळ विद्येला राजाच्या खजिन्यासमोर उभी करते. सोने चोरता येते; विद्या चोराच्या नजरेच्या टप्प्यातही नसते. सोने खर्च केले की घटते; गुरू शिष्यांना जितकी विद्या देतो, तितकी ती वाढते. काळाविषयीच्या जुन्या भारतीय कल्पनेत जग कल्प नावाच्या प्रचंड युगांतून जाते, आणि प्रत्येक कल्पाच्या अंती त्याचा नाश होतो. कवी म्हणतात, विद्या त्याहीपलीकडे टिकते. म्हणून विद्वानाला तुच्छ लेखणारा राजाच दोघांत गरीब ठरतो. नीतिशतक, श्लोक १६ (विद्वान).