नीतिशतक
त्रिभुवन जिंकणारा
कान्ताकटाक्षविशिखा न खनन्ति यस्य चित्तं न निर्दहति कोपकृशानुतापः । कर्षन्ति भूरिविषयाश्च न लोभपाशैर्लोकत्रयं जयति कृत्स्नमिदं स धीरः ॥
“सुंदर स्त्रीच्या कटाक्षांचे बाण ज्याच्या मनात रुतत नाहीत. क्रोधाच्या अग्नीची धग ज्याचे मन जाळत नाही. इंद्रियांचे अनेक विषय लोभाच्या फासांनी ज्याला ओढून नेत नाहीत. असा खंबीर पुरुष हे अवघे त्रिभुवन जिंकतो.” तीन शत्रू, आणि प्रत्येकाचे आपले शस्त्र. वासना बाण मारते: संस्कृत काव्यात तिरपा कटाक्ष हा प्रेमाचा सर्वांत आवडता बाण. क्रोध आगीसारखा जाळतो. लोभ फास टाकतो, आणि इंद्रियांची सुखे तो दोर ओढतात. या तिघांचा ज्याला स्पर्शही होत नाही, तो त्रिभुवन जिंकतो: स्वर्ग, पृथ्वी आणि पाताळ. ही बढाई वाटते. पण राजा सारे जग जिंकूनही वासना, क्रोध आणि लोभ यांचा गुलाम राहू शकतो. राजे जे युद्ध हरतात, ते या माणसाने जिंकले आहे. एकशे तिसऱ्या श्लोकाने हेच थोडक्यात सांगितले होते: शूर तोच, ज्याने इंद्रिये जिंकली. नीतिशतक, श्लोक १०७ (आणखी श्लोक).