नीतिशतक
सोन्याच्या नांगराने तण
स्थाल्यां वैडूर्यमय्यां पचति तिलखलीमिन्धनैश्चन्दनाद्यैः सौवर्णैर्लाङ्गलाग्रैर्विलिखति वसुधामर्कमूलस्य हेतोः । छित्वा कर्पूरखण्डान्वृतिमिह कुरुते कोद्रवाणां समन्तात्प्राप्येमां कर्मभूमिं न चरति मनुजो यस्तपो मन्दभाग्यः ॥
“तो वैडूर्य रत्नाच्या भांड्यात, चंदनाची लाकडे जाळून, तिळाची पेंड शिजवतो. रुईची मुळे खणून काढण्यासाठी सोन्याच्या फाळांनी जमीन नांगरतो. कापराचे तुकडे कापून कोद्रूच्या शेताला चहूबाजूंनी कुंपण घालतो. या कर्मभूमीत जन्म घेऊनही जो माणूस तप करत नाही, तो करंटा असाच असतो.” तीन चित्रे, आणि तिन्हींत मौल्यवान वस्तू कचऱ्यासाठी खर्ची पडतात. रत्नाचे भांडे आणि चंदनाची आग, तेल काढून उरलेला चोथा शिजवण्यासाठी. सोन्याचा नांगर, एक रानटी झुडूप उपटण्यासाठी. मौल्यवान कापूर, गरिबांच्या जाड्याभरड्या धान्याला कुंपण घालण्यासाठी. चारही ओळींतून एकच कल्पना वाहते: चांगल्या वस्तूंचा चुकीचा वापर. “कर्मभूमी” म्हणजे हे जग, जिथे कर्मे केली जातात आणि त्यांचे फळ कमावले जाते. माणसाचा जन्म म्हणजेच ते वैडूर्याचे भांडे आणि तो सोन्याचा नांगर. तो जन्म तपाशिवाय घालवणे म्हणजे सर्वोत्तम हत्यारे सर्वांत हलक्या पिकावर वाया घालवणे. नीतिशतक, श्लोक १०० (कर्म).