नीतिशतक
मालतीचे फूल
मालतीकुसुमस्येव द्वे गती ह मनस्विनः । मूर्ध्नि वा सर्वलोकस्य शीर्यते वन एव वा ॥
“मालतीच्या फुलाप्रमाणे मनस्वी माणसाला दोनच गती असतात: एक तर साऱ्या जगाच्या मस्तकी राहणे, नाही तर रानातच कोमेजून जाणे.” तेहतिसाव्या श्लोकात हाच विचार दुसऱ्या रूपात आला होता: तिथे मनस्वी माणसे फुलांच्या घोसासारखी होती, साऱ्या जगाच्या मस्तकी धारण केलेली, नाही तर रानात कोमेजणारी. इथे फूल आहे मालती, म्हणजे जाई: पांढरी, सुगंधी, माळांत गुंफली जाणारी आणि केसांत माळली जाणारी. चित्र तेच आहे. फूल एक तर खुडले जाते आणि मानाने उंच मस्तकी धारण केले जाते, नाही तर आपल्या फांदीवरच कोणाच्या नजरेस न पडता कोमेजते. त्याला तिसरी गती नाही. मानी मनाचेही तसेच. ते स्वतःला कवडीमोलाने विकू देत नाही, पायदळी तुडवू देत नाही. एक तर जग उघडपणे त्याचा मान करते, नाही तर ते अज्ञात, पण अभंग राहून आपले दिवस घालवते. नीतिशतक, श्लोक १०४ (आणखी श्लोक).