नीतिशतक
कमळाहून कोमल, खडकाहून कठोर
संपत्सु महतां चित्तं भवत्युत्पलकोमलम् । आपत्सु च महाशैलशिलासंघातकर्कशम् ॥
“सुखाच्या काळात थोरांचे मन कमळासारखे कोमल होते. संकटाच्या काळात ते मोठ्या पर्वताच्या शिळांच्या राशीसारखे कठोर होते.” कवीच्या जगात कमळ सर्वांत कोमल, आणि पर्वत सर्वांत कठीण. भरभराटीत थोर माणसे मृदू असतात, कोणालाही सहज भेटतात, आणि मोकळ्या हाताने देतात. संकटात ती मोडत नाहीत, वाकत नाहीत; पर्वत प्रत्येक वादळात उभा राहतो, तशी. आश्चर्य आहे ते क्रमात. पुष्कळ माणसे उलटे करतात: भरभराटीत कठोर होतात, आणि संकट आले की गळून जातात, हादरून जातात. थोर माणसे हा क्रम उलटवतात. श्लोक ६३ ने हीच जोडी गुण म्हणून सांगितली होती: संकटात धैर्य, भरभराटीत क्षमा. हा श्लोक प्रत्येकाला एक चित्र देतो. सत्तेच्या शिखरावर असूनही गरीब माणसाची फिर्याद ऐकायला वाकणारा राजा डोळ्यांपुढे आणा. शत्रू वेशीवर आला, की तोच राजा जराही वाकत नाही. नीतिशतक, श्लोक ६६ (सज्जन).