नीतिशतक
खऱ्या मित्राची लक्षणे
पापान्निवारयति योजयते हिताय गुह्यं च गूहति गुणान्प्रकटीकरोति । आपद्गतं च न जहाति ददाति काले सन्मित्रलक्षणमिदं प्रवदन्ति सन्तः ॥
“तो तुला पापापासून रोखतो, आणि तुझ्या हिताच्या मार्गाला लावतो. तुझी गुपिते झाकून ठेवतो, आणि तुझे गुण उघड करतो. संकटात तुला सोडत नाही, आणि वेळ आली की देतो. सज्जन सांगतात, खऱ्या मित्राची ही लक्षणे.” सहा लक्षणांच्या तीन जोड्या आहेत. पहिली जोडी तुझ्या वाटेचे रक्षण करते: मित्र चुकीच्या पावलापासून मागे ओढतो, आणि योग्य पावलाकडे वळवतो. दुसरी जोडी तुझ्या नावाचे रक्षण करते: जे झाकून राहायला हवे ते तो झाकतो, आणि जे कौतुकास्पद आहे ते तो सांगतो. तिसरी जोडी कठीण काळासाठी: तो सोबत राहतो, आणि मदत देतो. “वेळ आली की” हे शब्द महत्त्वाचे. गरजेच्या घडीला दिलेले कर्ज एखादे कुटुंब वाचवते; तीच रक्कम वर्षभराने दिली, तर ती नुसती भेट उरते. पहिले लक्षण पाळणे सर्वांत कठीण. हांजी हांजी करणारा प्रत्येक गोष्टीला होकार देतो, म्हणून तो तुला कधीच मागे ओढू शकत नाही. जो तुला “नाही” म्हणू शकतो, तोच खरा मित्र. नीतिशतक, श्लोक ७२ (परोपकार).