नीतिशतक
अणूचे पर्वत
मनसि वचसि काये पुण्यपीयूषपूर्णास्त्रिभुवनमुपकारश्रेणिभिः पूरयन्तः । परगुणपरमाणून्पर्वतीकृत्य नित्यं निजहृदि विकसन्तः सन्ति सन्तः कियन्तः ॥
“त्यांचे मन, वाणी आणि शरीर पुण्याच्या अमृताने भरलेले असते. उपकारांच्या मालिकांनी ते त्रिभुवन भरून टाकतात. इतरांच्या अणूएवढ्या गुणांचे ते नेहमी पर्वत करतात, आणि आपल्या मनात फुलून येतात. असे सज्जन आहेत तरी किती?” प्रश्नातच उत्तर दडले आहे: फारच थोडे. जुन्या भारतीय हिशेबाने माणूस तीन प्रकारे कर्म करतो: मनाने, वाणीने आणि देहाने. या माणसांचे विचार, बोलणे आणि वागणे, तिन्ही अमृतासारखे गोड असतात; अमृत म्हणजे देवांचे पेय. त्रिभुवन म्हणजे स्वर्ग, पृथ्वी आणि पाताळ; यांचा दयाळूपणा असा सगळीकडे पोहोचतो. सर्वांत सुंदर चित्र तिसरे. बहुतेक लोक शेजाऱ्याच्या लहानशा दोषाचा राईचा पर्वत करतात. सज्जन दुसऱ्याचा अगदी लहानसा गुण पाहतात, आणि त्याचा पर्वत करतात. एखाद्या शिक्षकाचा विचार करा: कच्च्या विद्यार्थ्याच्या निबंधात त्याला एक चांगले वाक्य सापडते, आणि तो ते सगळ्या वर्गाला वाचून दाखवतो. आणि असे लोक जितकी स्तुती करतात, तितके त्यांचे स्वतःचे मन फुलासारखे उमलते. नीतिशतक, श्लोक ७८ (परोपकार).