नीतिशतक
न मरणारे कवी
जयन्ति ते सुकृतिनो रससिद्धाः कवीश्वराः । नास्ति येषां यशःकाये जरामरणजं भयम् ॥
छोटा श्लोक, आणि एक मानवंदना. “सत्कर्मांनी धन्य झालेले, रससिद्ध असे ते कवीश्वर विजयी होवोत. त्यांच्या कीर्तिरूपी देहाला म्हातारपणाचे आणि मरणाचे भय नाही.” रस म्हणजे कविता मनात मागे ठेवते ती चव: शृंगार, वीर, करुण, अद्भुत, हास्य आणि इतर. रससिद्ध कवी म्हणजे शैलीचे स्वामी; ऐकणाऱ्यांच्या भावनांवर ते हुकमत गाजवतात. श्लोक दोन देहांचे चित्र रंगवतो. कवीचा हाडामांसाचा देह इतरांसारखाच म्हातारा होतो आणि मरतो. पण त्याच्या कविता त्याला दुसरा देह देतात, कीर्तीचा; आणि त्या देहाला कधीच वार्धक्य येत नाही. “मरावे परी कीर्तिरूपे उरावे”, ते हेच. कालिदास हे याचे उदाहरण. तो कोणत्या राजाच्या पदरी होता, किंवा कोणत्या शतकात होऊन गेला, हेही नक्की कोणाला ठाऊक नाही. त्याच्या कविता मात्र आजही वाचल्या जातात. नीतिशतक, श्लोक २४ (विद्वान).