नीतिशतक
पृथ्वीचे दुर्मीळ अलंकार
अप्रियवचनदरिद्रैः प्रियवचनाढ्यैः स्वदारपरितुष्टैः । परपरिवादनिवृत्तैः क्वचित्क्वचिन्मण्डिता वसुधा ॥
“कटू बोलण्यात दरिद्री, गोड बोलण्यात श्रीमंत, आपल्या पत्नीतच संतुष्ट, आणि परनिंदेपासून दूर: अशा माणसांनी पृथ्वी क्वचित कुठे कुठेच सजलेली आहे.” श्लोक पैशाच्या शब्दांशी खेळतो. ही माणसे “दरिद्री” आहेत आणि “श्रीमंत”ही; पण दारिद्र्य आहे कठोर बोलण्याचे, आणि श्रीमंती मृदू बोलण्याची. या चारही गोष्टी एकत्र का? तीन जिभेविषयी आहेत: कठोर शब्द नाहीत, गोड शब्द भरपूर, आणि चहाडी नाही. चौथी घराविषयी: आपल्या पत्नीशी एकनिष्ठ असलेला पुरुष. चारही रोजच्या जगण्यातला संयम; असा संयम, ज्याची कोणी स्तुती करत नाही, कारण त्याचा गाजावाजा होत नाही. नांगी आहे “क्वचित कुठे कुठेच” या शब्दांत. अशी माणसे वस्त्रावर जडवलेल्या रत्नांसारखी विरळ विखुरलेली असतात. ती दुर्मीळ आहेत, म्हणूनच पृथ्वी त्यांना अलंकारासारखी मिरवते. नीतिशतक, श्लोक १०५ (आणखी श्लोक).