नीतिशतक
शांत तेज
दिक्कालाद्यनवच्छिन्नानन्तचिन्मात्रमूर्तये । स्वानुभूत्येकसाराय नमः शान्ताय तेजसे ॥
नीतिशतक म्हणजे नीतीवरच्या, जगात कसे वागावे यावरच्या श्लोकांचे शतक, म्हणजे शंभर श्लोकांचा संग्रह. संस्कृत ग्रंथांच्या रिवाजाप्रमाणे त्याची सुरुवात नमस्काराने होते. तो कोणत्याही देवाचे नाव घेत नाही; एका तेजाला वंदन करतो. “त्या शांत तेजाला नमस्कार असो. स्थळ, काळ किंवा आणखी कशानेच त्याला मर्यादा नाही. ते अनंत आहे; शुद्ध चैतन्य हेच त्याचे रूप. स्वतःचा अनुभव हेच त्याचे एकमेव सार.” प्रत्येक शब्द काहीतरी वजा करतो. स्थळाची मर्यादा नाही, म्हणजे ते कोणत्याही एका ठिकाणी नाही. काळाची मर्यादा नाही, म्हणजे त्याला सुरुवात नाही आणि शेवटही नाही. ते केवळ जाणीव आहे, दुसरे काही नाही; आणि ते आतूनच कळते. खोलीतल्या दिव्याचा विचार करा. तो प्रत्येक वस्तू दाखवतो, पण स्वतः त्यांपैकी एक नसतो. आपले लक्ष जाते ते फक्त त्याने उजळलेल्या वस्तूंकडे. सगळ्या जाणण्यामागे असलेल्या अशाच कशाला तरी हा श्लोक वंदन करतो. जगाच्या गोंगाटावरचे हे पुस्तक त्या गोंगाटापलीकडच्या शांत, स्थिर तत्त्वापासून सुरू होते. नीतिशतक, श्लोक १ (आरंभ).