नीतिशतक
विधात्याचा अडाणीपणा
सृजति तावदशेषगुणाकरं पुरुषरत्नमलङ्करणं भुवः । तदपि तत्क्षणभङ्गि करोति चेदहह कष्टमपण्डितता विधेः ॥
“आधी विधाता एक पुरुषरत्न घडवतो: सगळ्या गुणांची खाण, पृथ्वीचा अलंकार. आणि मग त्यालाच क्षणात नाहीसा करतो! अरेरे, किती दुःखाची गोष्ट; विधात्याचा हा केवढा अडाणीपणा!” “पुरुषरत्न” म्हणजे पुरुषांतला सर्वोत्तम; संस्कृतची ही नेहमीची रीत. मग श्लोक जगाच्या कर्त्यालाच नादान म्हणण्याचे धाडस करतो. त्याचा शब्द सरळ “अपंडितता”, म्हणजे अडाणीपणा; जणू विधात्याला स्वतःचीच कला कधी आलीच नाही. एखादा जवाहिऱ्या वर्षानुवर्षे खपून एक निर्दोष रत्न घडवतो, आणि ते कोंदणात बसताक्षणी फोडून टाकतो, अशी कल्पना करा. पाहणारा कोणीही त्याला वेडा म्हणेल. सर्वगुणसंपन्न माणूस क्षणात नष्ट होतो, तेव्हा श्लोकाला हेच दिसते. या नासाडीचे कारण कवी सांगत नाहीत. ते फक्त हळहळतात, आणि ती हळहळ दोषारोपाच्या रूपाने बाहेर पडू देतात. नीतिशतक, श्लोक ९२ (दैव).