नीतिशतक
काळजातले शल्य
गुणवदगुणवद्वा कुर्वता कार्यमादौ परिणतिरवधार्या यत्नतः पण्डितेन । अतिरभसकृतानां कर्मणामाविपत्तेर्भवति हृदयदाही शल्यतुल्यो विपाकः ॥
“काम चांगले असो की वाईट, शहाण्या माणसाने त्याचा शेवट काय होईल, हे आधी काळजीपूर्वक तोलून पाहावे. अति घाईने केलेल्या कर्मांचे फळ मरेपर्यंत काळजाला शल्यासारखे जाळत राहते.” शल्य म्हणजे मांसात रुतलेले बाणाचे टोक. तो काढता येत नाही, आणि प्रत्येक हालचालीला सलतो. उतावळेपणाने केलेले कर्म तसेच असते: एकदा केले, की केले; आणि त्याची आठवण जाळत राहते. ही वेदना मरेपर्यंत टिकते; वर्षे लोटली तरी ती फिकी होत नाही. “चांगले असो की वाईट” हे शब्दही महत्त्वाचे. चांगले कामसुद्धा घाईत केले, तर त्याचा शेवट वाईट होऊ शकतो. रागाच्या भरात भावाला कधीच परत घेता येणार नाही असे काही बोलून बसलेल्या माणसाचा विचार करा. दोघांचे पुन्हा सख्य होईलही. तरी ते शब्द त्याला आठवत राहतीलच. नीतिशतक, श्लोक ९९ (कर्म).