नीतिशतक
कुत्र्याचे हाड, सिंहाची शिकार
स्वल्पं स्नायुवसावशेषमलिनं निर्मांसमप्यस्थि गोः श्वा लब्ध्वा परितोषमेति न तु तत्तस्य क्षुधाशान्तये । सिंहो जम्बुकमङ्कमागतमपि त्यक्त्वा निहन्ति द्विपं सर्वः कृच्छ्रगतोपि वाञ्छति जनः सत्त्वानुरूपं फलम् ॥
नवव्या श्लोकात हाड चघळणारा कुत्रा परत येतो; या वेळी सिंहाशेजारी. “कुत्र्याला गाईचे एखादे हाड सापडते. ते लहानसे असते, त्याला मांस नसते, उरलेल्या शिरा आणि चरबी लागून ते घाणेरडे झालेले असते. तरी त्याला त्याचा आनंद होतो; खरे तर त्याने त्याची भूकही शमत नाही. सिंह मात्र तावडीत आलेला कोल्हाही सोडून देतो, आणि हत्तीला मारतो. संकटात सापडला तरी प्रत्येक जण आपल्या सत्त्वाला शोभेल असेच फळ मागतो.” कुत्र्याचे हाड कवडीमोलाचे; त्याने त्याचे पोटही भरत नाही; तरी तो खूश असतो. सिंहाच्या हाताशी सोपे भक्ष्य असते, आणि ते सोडून तो जंगलातल्या सर्वांत कठीण शिकारीकडे वळतो. शेवटची ओळ या प्राण्यांना माणसे बनवते. दोघेही भुकेले आहेत, दोघेही अडचणीत आहेत. फरक आहे तो ते कशावर समाधान मानतात, यात. लहान मनाचा माणूस तुकड्यांवर खूश होतो. मोठ्या मनाचा माणूस वाईट दिवसांतही आपल्या योग्यतेच्या गोष्टीकडेच हात पोहोचवतो. नीतिशतक, श्लोक ३० (मान आणि शौर्य).