नीतिशतक
वाणीचे भूषण
केयूरा न विभूषयन्ति पुरुषं हारा न चन्द्रोज्ज्वला न स्नानं न विलेपनं न कुसुमं नालंकृता मूर्धजाः । वाण्येका समलंकरोति पुरुषं या संस्कृता धार्यते क्षीयन्ते खलु भूषणानि सततं वाग्भूषणं भूषणम् ॥
“बाजूबंद माणसाला शोभा देत नाहीत, चंद्रासारखे उजळ हारही नाहीत. स्नान, सुगंधी उटी, फुले किंवा सजवलेले केसही नाहीत. माणसाला खरी शोभा देते ती एकच गोष्ट: संस्कारांनी घडवलेली आणि तशीच जपलेली वाणी. बाकीची भूषणे सतत झिजत जातात. वाणीचे भूषण हेच खरे भूषण.” दरबारी माणूस ज्या ज्या मार्गांनी स्वतःला देखणा करायचा, ते सगळे मार्ग ही यादी एकामागून एक मांडते. ते सहा आहेत: दंडावरचे सोन्याचे बाजूबंद, मोत्यांचे सर, स्नान, सुगंधी उटी, फुले आणि निगुतीने रचलेले केस. यातली प्रत्येक गोष्ट संध्याकाळपर्यंत कोमेजते, किंवा वर्षानुवर्षे झिजत जाते. वाणीचे तसे नाही. सुंदर शब्द अभ्यासाने घासले जातात, आणि वापराने उजळत राहतात. ते कधी काळवंडत नाहीत, आणि माणूस कुठेही गेला, तरी त्याच्याबरोबर जातात. राजाच्या मेजवानीतले दोन पाहुणे डोळ्यांसमोर आणा. एक दागिन्यांनी झगमगतो आहे. दुसरा बोलू लागतो, आणि सारे सभागृह कान देऊन ऐकू लागते. लक्षात राहतो तो दुसरा. नीतिशतक, श्लोक १९ (विद्वान).