नीतिशतक
विहिरीतला घडा
यद्धात्रा निजभालपट्टलिखितं स्तोकं महद्वा धनं तत्प्राप्नोति मरुस्थलेपि नितरां मेरौ ततो नाधिकम् । तद्धीरो भव वित्तवत्सु कृपणां वृत्तिं वृथा मा कृथाः कूपे पश्य पयोनिधावपि घटो गृह्णाति तुल्यं जलम् ॥
“विधात्याने तुझ्या कपाळी थोडे किंवा जास्त जे धन लिहिले आहे, ते तुला वाळवंटातही मिळेल. मेरूवर गेलास, तरी त्याहून जास्त मिळणार नाही. म्हणून धीर धर, आणि श्रीमंतांपुढे उगाच लाचारी करू नकोस. पाहा: घडा विहिरीतूनही तेवढेच पाणी घेतो, जेवढे समुद्रातून.” जुन्या भारतीय समजुतीनुसार विधाता, म्हणजे ब्रह्मदेव, जन्माच्या वेळी प्रत्येकाचे भाग्य त्याच्या कपाळावर लिहितो. मेरू हा हिंदू कथांमध्ये जगाच्या मध्यभागी असलेला सोन्याचा पर्वत. घडा गावच्या विहिरीत बुडवा किंवा समुद्रात, तो एक घडाभरच पाणी घेऊन वर येतो. पाणी किती आहे, यावर ते ठरत नाही; घडा किती मोठा, यावर ठरते. म्हणून गरीब विद्वानाने श्रीमंताच्या दारी लाळघोटेपणा करायची गरज नाही. श्रीमंताचे धन समुद्राएवढे असेल; पण विद्वानाच्या वाट्याला किती येणार, ते त्याचा स्वतःचा घडा ठरवतो. याचना केल्याने त्याची प्रतिष्ठा जाईल, आणि हाती काहीच लागणार नाही. नीतिशतक, श्लोक ४९ (धन).