नीतिशतक
उंदीर आणि साप
भग्नाशस्य करण्डपीडिततनोर्म्लानेन्द्रियस्य क्षुधा कृत्वाखुर्विवरं स्वयं निपतितो नक्तं मुखे भोगिनः । तृप्तस्तत्पिशितेन सत्वरमसौ तेनैव यातः पथा लोकाः पश्यत दैवमेव हि नृणां वृद्धौ क्षये कारणम् ॥
“एका करंडीत एक साप पडला होता. त्याची आशा संपली होती, अंग चेंबले होते, आणि भुकेने इंद्रिये क्षीण झाली होती. रात्री एका उंदराने करंडीला भोक पाडले, आणि तो थेट सापाच्या तोंडात पडला. उंदराचे मांस खाऊन तृप्त झालेला साप त्याच वाटेने लगेच निघून गेला. लोकहो, पाहा: माणसांच्या उत्कर्षाला आणि ऱ्हासाला दैवच कारण असते.” ही करंडी गारुड्याची; तो तिच्यात आपले साप ठेवतो. आतल्या सापाने आशा सोडली होती, आणि तो काहीच करत नव्हता. उंदराने मात्र खूप कष्ट घेतले: अन्नाच्या शोधात त्याने करंडी कुरतडून भोक पाडले. त्याच्या कष्टांनी त्याच्या शत्रूचे पोट भरले, सापाची सुटकेची वाट मोकळी केली, आणि उंदीर मेला. दैवाच्या बाजूने श्लोकाचा हाच युक्तिवाद. ज्याने धडपड केली, तो मेला; जो स्वस्थ पडून होता, त्याचे पोट भरले आणि तो सुटला. कष्ट एकाचे, आणि फळ दुसऱ्याला. या संहितेचे संपादक तेलंग यांनी या श्लोकाला शुद्ध दैववाद म्हटले, आणि तो धैर्याच्या श्लोकांमध्ये का आहे, याचे त्यांना आश्चर्य वाटले. नीतिशतक, श्लोक ८४ (धैर्य).