नीतिशतक
नाशाचे बारा मार्ग
दौर्मन्त्र्यान्नृपतिर्विनश्यति यतिः सङ्गात्सुतो लालनाद्विप्रोनध्ययनात्कुलं कुतनयाच्छीलं खलोपासनात् । ह्रीर्मद्यादनवेक्षणादपि कृषिः स्नेहः प्रवासाश्रयान्मैत्री चाप्रणयात्समृद्धिरनयात्त्यागात्प्रमादाद्धनम् ॥
“वाईट सल्ल्याने राजाचा नाश होतो, आसक्तीने संन्याशाचा, लाडाने मुलाचा, अध्ययन सोडल्याने ब्राह्मणाचा. कुपुत्राने कुळाचा नाश होतो, दुष्टांची सेवा केल्याने शीलाचा, मद्याने लाजेचा, दुर्लक्षाने शेतीचा. दूर परदेशी राहिल्याने स्नेह मरतो, प्रेम नसल्याने मैत्री, अन्यायाने समृद्धी, आणि मुक्तहस्ते देण्याने व बेपर्वाईने धन.” बारा गोष्टी, आणि प्रत्येकीचा नाश करणारा दोष. बहुतेक गोष्टी एका गोष्टीवर जगतात, आणि ती नसली की मरतात. राखण नसलेल्या शेतात तण माजते आणि मोकाट गुरे शिरतात. अध्ययन सोडलेल्या ब्राह्मणाकडे लवकरच शिकवण्यासारखे काही उरत नाही. आसक्ती म्हणजे जगातल्या गोष्टींना चिकटून राहणे. एक जुना टीकाकार या शब्दाचा अर्थ वाईट संगत असा घेतो; या ग्रंथाचे संपादक तेलंग तो अधिक व्यापक अर्थाने घेतात. धनाच्या विभागात शेवटची गोष्ट उपरोधिक आहे. शब्द आहे “त्याग”, म्हणजे देऊन टाकणे; आणि १९१३ सालचा इंग्रजी अनुवादक केनेडी त्याचा अर्थ उधळपट्टी असा देतो. श्लोक ४४ दानाची स्तुती करतो; हा श्लोक फक्त एवढे नोंदवतो, की दिलेले धन गेलेलेच असते. नीतिशतक, श्लोक ४२ (धन).