नीतिशतक
कपाळी लिहिलेले
पत्रं नैव यदा करीरविटपे दोषो वसन्तस्य किं नोलूकोप्यवलोकते यदि दिवा सूर्यस्य किं दूषणम् । धारा नैव पतन्ति चातकमुखे मेघस्य किं दूषणं यत्पूर्वं विधिना ललाटलिखितं तन्मार्जितुं कः क्षमः ॥
“करिराच्या झुडपाला पाने नसतील, तर तो वसंताचा दोष आहे का? घुबडाला दिवसा दिसत नसेल, तर तो सूर्याचा दोष आहे का? चातकाच्या चोचीत पावसाच्या धारा पडल्या नाहीत, तर तो मेघाचा दोष आहे का? विधात्याने पूर्वीच कपाळी जे लिहिले, ते पुसून टाकायला कोण समर्थ आहे?” प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर “नाही” हेच अपेक्षित आहे. वसंत प्रत्येक झाडाला पालवी आणतो, पण करीर हे वाळवंटातले काटेरी झुडूप स्वभावतःच निष्पर्ण असते. सूर्य जगाला उजळतो, पण घुबड अंधारासाठीच घडलेले. मेघ सगळ्यांसाठी बरसतो, पण पडता पडता झेललेले पावसाचे पाणीच पिणारा चातक तरीही तहानलेला राहू शकतो. प्रत्येक दाता उदार आहे; कमतरता आहे ती घेणाऱ्याला मुळातच जे मिळाले त्यात. ते प्राक्तन कपाळावर लिहिलेले असते. एकोणपन्नासाव्या श्लोकात हेच चित्र आले होते: विधात्याने कपाळी जे लिहिले, तेवढे माणसाला मिळते, त्याहून जास्त नाही. या श्लोकाने दैवाचा विभाग संपतो. नीतिशतक, श्लोक ९३ (दैव).