वैराग्यशतक
मातीचा एक गोळा
मृत्पिण्डो जलरेखया वलयितः सर्वोप्ययं नन्वणुरङ्गीकृत्य स एव संयुगशतै राज्ञां गणैर्भुज्यते । तद्दद्युर्ददतेथवा न किमपि क्षुद्रा दरिद्रा भृशं धिग्धिक्तान्पुरुषाधमान्धनकणं वाञ्छन्ति तेभ्योपि ये ॥
संन्यासी खूप उंचावरून पृथ्वीकडे पाहतो. “ही सारी पृथ्वी म्हणजे पाण्याच्या एका रेषेने वेढलेला मातीचा एक गोळा, एक कण फक्त. कितीतरी राजे ती आपली म्हणून घेतात, आणि शेकडो युद्धे करून भोगतात. हे क्षुद्र आणि अगदी दरिद्री लोक काही देवोत, नाही तर काहीच न देवोत. पण जे अधम पुरुष त्यांच्याकडूनही धनाचा एक कण मागतात, त्यांचा धिक्कार असो, धिक्कार!” त्या उंचीवरून पृथ्वी म्हणजे चिखलाचे एक ढेकूळ, आणि भोवतीचा समुद्र पाण्याच्या एका बारीक रेषेसारखा. त्या ढेकळाच्या वाट्यांसाठी राजे शेकडो युद्धे करतात. म्हणून ते गरीबच: प्रत्येकाकडे असतो तो एका कणाचा एक वाटा. तेलंगांच्या वाचनानुसार, असे क्षुद्र लोक देवोत की न देवोत, त्यात आश्चर्य काही नाही. लाज मागणाऱ्याची आहे: मातीच्या गोळ्यातल्या एका गरिबाच्या वाट्यातून तो एक कण मागतो. वैराग्यशतक, श्लोक ५९ (संन्यासी आणि राजा).