वैराग्यशतक
सोबतीला ठिगळांची कंथा
भिक्षाशी जनमध्यसङ्गरहितः स्वायत्तचेष्टः सदा दानादानविरक्तमार्गनिरतः कश्चित्तपस्वी स्थितः । रथ्याक्षीणविशीर्णजीर्णवसनैः संप्राप्तकन्थासखो निर्मानो निरहंकृतिः शमसुखाभोगैकबद्धस्पृहः ॥
आधीच्या श्लोकांनी संन्याशाचे पात्र आणि शय्या मोजली; हा श्लोक त्याने आतून काय सोडले आहे, ते पाहतो. “तो भिक्षेवर जगतो, गर्दीच्या संगतीपासून अलिप्त, आपल्या वागण्याचा नेहमीच स्वतःच धनी. देण्याघेण्याची पर्वा न करणाऱ्या मार्गाला तो धरून राहतो. रस्त्यांवर वापरून विरलेल्या, फाटून गळणाऱ्या जुन्या कपड्यांची शिवलेली कंथा हीच त्याची सोबती. त्याला ना गर्व, ना ‘मी’पणा. शांतीचे सुख भोगणे, हीच त्याची एकमेव आस.” कंथा हीच त्याची एकमेव मालमत्ता, आणि श्लोक तिला त्याची सोबती करतो. इतरांनी वापरून जीर्ण केलेल्या चिंध्यांपासून ती शिवलेली आहे, आणि तो जाईल तिथे ती त्याच्याबरोबर जाते. देणे आणि घेणे हाच जगाचा सारा व्यवहार: व्यापार, भेटी, उपकार आणि कर्जे. तो त्यातून बाहेर पडला आहे. गर्व म्हणजे माणसाला आपल्या प्रतिष्ठेविषयी वाटणारी आस्था. ‘मी’पणा हे त्याच्याखालचे आणखी खोल मूळ. दोन्ही नाहीसे झाले आहेत, आणि जे उरले आहे, त्याला फक्त शांती हवी आहे. वैराग्यशतक, श्लोक ९५ (अवधूत).