वैराग्यशतक
यमाच्या पडद्यामागे
क्षणं बालो भूत्वा क्षणमपि युवा कामरसिकः क्षणं वित्तैर्हीनः क्षणमपि च संपूर्णविभवः । जराजीर्णैरङ्गैर्नट इव वलीमण्डिततनुर्नरः संसारान्ते विशति यमधानीजवनिकाम् ॥
काळावरचा विभाग एका रंगमंचावर संपतो. “क्षणभर बालक, क्षणभर प्रेमात रंगलेला तरुण; क्षणभर कफल्लक, क्षणभर पुरेपूर वैभवात. मग म्हातारपणाने जीर्ण झालेल्या अंगांनी, सुरकुत्यांनी सजलेल्या देहाने, माणूस एखाद्या नटासारखा संसाराच्या शेवटी यमपुरीच्या पडद्यामागे जातो.” तेलंग नोंदवतात, की पहिल्या तीन ओळींतला प्रत्येक शब्दप्रयोग माणसालाही लागू पडतो आणि नटालाही. नट झटपट भूमिका बदलतो: मुलगा, प्रेमी, कफल्लक, श्रीमंत. माणूसही बदलतो, आणि तितक्याच झटपट. “सजलेला” हा कडवट शब्द. प्रत्येक भूमिकेसाठी नटाला रंगवतात; म्हातारपणाने माणसाला त्याच्या शेवटच्या भूमिकेसाठी रंगवले आहे, सुरकुत्यांनी. नाटक संपले, की नट पडद्यामागे जातो, आणि पुन्हा दिसत नाही. या पडद्यामागे यमपुरी आहे: मृत्युदेव यमाचे नगर, जिथे मेलेले जातात. वैराग्यशतक, श्लोक ५० (काळ).