वैराग्यशतक
पक्षी त्यांचे अश्रू पितात
धन्यानां गिरिकन्दरे निवसतां ज्योतिः परं ध्यायतामानन्दाश्रुजलं पिबन्ति शकुना निःशङ्कमङ्केशयाः । अस्माकं तु मनोरथोपरचितप्रासादवापीतटक्रीडाकाननकेलिकौतुकजुषामायुः परिक्षीयते ॥
“धन्य ते, जे डोंगराच्या गुहेत राहून परम ज्योतीचे ध्यान करतात. पक्षी निर्भयपणे त्यांच्या मांडीवर बसतात, आणि त्यांचे आनंदाश्रू पितात. आणि आमचे काय? मनोरथांनी रचलेले महाल, तलावांचे काठ आणि क्रीडेची उपवने: त्यांत खेळण्याच्या हौसेतच आमचे आयुष्य झिजत चालले आहे.” दोन चित्रे समोरासमोर. पहिल्यात तपस्वी इतका स्थिर आणि इतका निरुपद्रवी बसलेला असतो, की रानपक्षी न भिता त्याच्यावर येऊन बसतात. ध्यानात त्याला आनंदाने रडू येते, आणि त्याचे अश्रू पक्ष्यांची तहान भागवतात. दुसऱ्यात आम्ही सुखांत रमलेलो आहोत: उंच वाडा, स्नानाचा तलाव, खेळायला बाग. पण यातले काहीच अस्तित्वात नाही, हे श्लोकाने आधीच सांगितले आहे. हे सगळे आम्ही डोक्यातच बांधले. आमच्या बाजूच्या चित्रात खरी अशी एकच गोष्ट आहे: ही दिवास्वप्ने जे खर्ची घालतात, ते आयुष्य. वैराग्यशतक, श्लोक १४ (विषयांचा मोह).