वैराग्यशतक
चल, आपण जाऊ
पुण्यैर्मूलफलैः प्रिये प्रणयिनि वृत्तिं कुरुष्वाधुना भूशय्या नववल्कलैरकरुणैरुत्तिष्ठ यामो वनम् । क्षुद्राणामविवेकमूढमनसां यत्रेश्वराणां सदा चित्तव्याध्यविवेकविह्वलगिरां नामापि न श्रूयते ॥
“प्रिये, माझ्या प्रेमळ सखे, आता पवित्र कंदमुळे आणि फळे खाऊन राहा. जमीन आपले अंथरूण, आणि अंगाला खरखरणारी नवी वल्कले आपली वस्त्रे. ऊठ, आपण वनात जाऊ. तिथे क्षुद्र धनवंतांचे नावसुद्धा कधी ऐकू येत नाही: ज्यांची मने अविवेकाने मंद झाली आहेत, आणि मनाच्या रोगाने व अविचाराने ज्यांचे बोलणे गोंधळलेले असते.” हे पुस्तक ज्याला अनुसरते, त्या तेलंगांच्या पाठात कवी आपल्या प्रिय स्त्रीशी बोलत आहेत, आणि तिला आपल्याबरोबर निघून येण्याची विनंती करत आहेत. देऊ केलेले आयुष्य कठोर आहे: कंदमुळे, उघडी जमीन, कातडी खरवडणारी वल्कले. तरीही ते आमंत्रण म्हणून येते, आणि “ऊठ” या शब्दात मन पक्के झालेल्या माणसाची घाई आहे. अनेक आवृत्त्यांत इथे “पुण्यैर्मूलफलैस्तथा प्रणयिनीं वृत्तिं” असा पाठ आहे: “पवित्र कंदमुळे आणि फळे यांनाच आपली प्रिय उपजीविका कर.” तिथे कोणत्याही स्त्रीला उद्देशून बोलणे नाही, आणि अंथरूण कोवळ्या पानांचे आहे, वल्कलवस्त्रे नाहीत. वैराग्यशतक, श्लोक २६ (याचनेची लाचारी).