वैराग्यशतक
लांबलेले दिवस, आखडलेले दिवस
ये वर्धन्ते धनपतिपुरःप्रार्थनादुःखभाजो ये चाल्पत्वं दधति विषयाक्षेपपर्यस्तबुद्धेः । तेषामन्तःस्फुरितहसितं वासराणां स्मरेयं ध्यानच्छेदे शिखरिकुहरग्रावशय्यानिषण्णः ॥
“श्रीमंतांपुढे याचना करण्याचे दुःख भोगणाऱ्याचे काही दिवस लांबत जातात. विषयांच्या ओढाताणीने ज्याची बुद्धी डळमळली आहे, त्याचे दुसरे काही दिवस आखडत जातात. डोंगरगुहेत दगडाच्या शय्येवर पडलेलो असताना, ध्यानात खंड पडेल तेव्हा, मनातल्या मनात हसत त्या दिवसांची आठवण काढावी, एवढीच इच्छा.” काळाचे दोन प्रकार. एखाद्या बड्या माणसाच्या कचेरीबाहेर बोलावणे येईल म्हणून सबंध सकाळ बसून राहिलेल्या कोणालाही पहिला ठाऊक असतो: तास सरकतच नाहीत. भोगांमागे धावणाऱ्याला मात्र, हव्या असलेल्या सगळ्यासाठी कोणताच दिवस पुरेसा लांब नसतो. तेलंग या हसण्याचा अर्थ सांगतात: तत्त्वज्ञ या दोघांच्याही मोहावर हसतो. हे शांत, आतल्या आत हसणे आहे, कुत्सित हसू नव्हे. आणि ही एक इच्छा आहे. “आठवण काढावी”: कवी अजून गुहेत पोहोचलेले नाहीत; ते फक्त तिकडे डोळे लावून आहेत. वैराग्यशतक, श्लोक २८ (याचनेची लाचारी).