वैराग्यशतक
हाडांसारखे पांढरे केस
वर्णं सितं शिरसि वीक्ष्य शिरोरुहाणां स्थानं जरापरिभवस्य तदेव पुंसाम् । आरोपितास्थिकलशं परिहृत्य यान्ति चाण्डालकूपमिव दूरतरं तरुण्यः ॥
लोक एखाद्याला कसे टाळतात, याची दोन चित्रे श्लोक शेजारी शेजारी ठेवतो. “पुरुषाच्या डोक्यावरच्या केसांचा पांढरा रंग तरुणी पाहतात; म्हातारपण पुरुषांची मानहानी करते, ती जागा हीच. मग ज्यावर हाडांचा घडा ठेवलेला आहे, अशा चांडाळाच्या विहिरीला टाळावे, तशा त्या त्याला वळसा घालून दूर दूर निघून जातात.” चांडाळ हा चार वर्णांच्याही खाली मानलेला, वर्णव्यवस्थेबाहेरचा माणूस. कवीच्या काळच्या जातिव्यवस्थेत चांडाळाची विहीर हाडांनी खूण करून ओळखली जाई, आणि वरच्या जातींचे लोक तिच्यापासून दूर राहत. पांढरे केसही तसेच काम करतात. ते अगदी वर, डोक्यावर असतात, हाडांसारखे पांढरे: दुरूनही वाचता येईल अशी खूण. तरुणी ती खूण वाचतात, आणि लांबचा रस्ता धरतात. म्हातारपण पुरुषाची मानहानी करते ती जागा म्हणजे पिकलेले डोके, असे श्लोक म्हणतो; आणि ती मानहानी तो सगळ्यांना दिसेल अशा ठिकाणीच ठेवतो. वैराग्यशतक, श्लोक ७४ (नित्य आणि अनित्य).