वैराग्यशतक
ढगांतली वीज
भोगा मेघवितानमध्यविलसत्सौदामिनीचञ्चला आयुर्वायुविघट्टिताभ्रपटलीलीनाम्बुवद्भङ्गुरम् । लोला यौवनलालना तनुभृतामित्याकलय्य द्रुतं योगे धैर्यसमाधिसिद्धिसुलभे बुद्धिं विधद्ध्वं बुधाः ॥
पुन्हा कवी ज्ञानी माणसांकडे वळतात, आणि या वेळी उपायही सांगतात. “ढगांच्या मांडवात खेळणाऱ्या विजेसारखे भोग चंचल आहेत. वारा ज्याच्या चिंधड्या करतो आहे, अशा मेघपटलात साठलेल्या पाण्यासारखे आयुष्य क्षणभंगुर आहे. देहधारी जीवांची तारुण्याची मौजही चंचलच. हे ओळखा, अहो ज्ञानी जनहो, आणि लवकर आपले मन योगात लावा. जे धीराचे आहेत आणि ज्यांची एकाग्रता पूर्ण आहे, त्यांना तो सहज साधतो.” योग म्हणजे शरीर आणि मन यांची साधना, जी ध्यानातल्या स्थिरतेकडे नेते. श्लोक म्हणतो, तो आवाक्याबाहेरचा नाही: स्थिरता आणि पूर्ण एकाग्रता असली, की तो साधतो. दोन्ही इशारे पावसाळी आकाशातून आलेले आहेत. ढगांच्या आत वीज चमकते, आणि डोळ्यांत भरण्याआधीच नाहीशी होते. ढगातले पाणी ढग एकसंध आहे तोपर्यंतच त्यात असते; वाऱ्याने ढग फुटला, की पाणी विखरून जाते. “लवकर” हा शब्द महत्त्वाचा. वेळ किती थोडा आहे, हे श्लोकाने आत्ताच दाखवले आहे. वैराग्यशतक, श्लोक ३५ (भोग क्षणभंगुर).