वैराग्यशतक
सगळेच रम्य
रम्याश्चन्द्रमरीचयस्तृणवती रम्या वनान्तस्थली रम्यः साधुसमागमः शमसुखं काव्येषु रम्याः कथाः । कोपोपाहितबाष्पबिन्दुतरलं रम्यं प्रियाया मुखं सर्वं रम्यमनित्यतामुपगते चित्ते न किञ्चित्पुनः ॥
श्लोक सहा गोष्टींची स्तुती करतो, आणि मग ती सगळी स्तुती मागे घेतो. “चंद्राचे किरण रम्य. वनाच्या कडेची, गवताने भरलेली मोकळी जागा रम्य. सज्जनांची संगत रम्य, आणि शांत मनाचे सुखही. काव्यांविषयीच्या गप्पा रम्य. रागाने आलेल्या अश्रुबिंदूंनी चमकणारा प्रियेचा चेहरा रम्य. सगळेच रम्य. पण काहीच टिकत नाही, हे ज्या मनाला कळून चुकले, त्याला यातले काहीच आता रम्य वाटत नाही.” या सहा गोष्टी निसर्गापासून मैत्रीकडे, मनाकडे, कलेकडे आणि प्रेमाकडे जातात. शेवटची सर्वांत लोभस: प्रेमिकांचा रुसवा, आणि अश्रूंनी चमकणारा, त्यांच्यामुळे अधिकच सुंदर दिसणारा चेहरा. “रम्य” हा शब्द पुन्हा पुन्हा येतो, आणि शेवटी तोच उलटतो. सहांपैकी एकही गोष्ट खोटी किंवा कुरूप म्हटलेली नाही. प्रत्येक गोष्ट एकाच कारणाने कमी पडते: ती सरते; आणि हे पाहिलेले मन आपला आनंद तिच्यावर टेकवू शकत नाही. वैराग्यशतक, श्लोक ७९ (नित्य आणि अनित्य).