वैराग्यशतक
चिंध्या, आणि तरीही वासना
भिक्षाशनं तदपि नीरसमेकवारं शय्या च भूः परिजनो निजदेहमात्रम् । वस्त्रं च जीर्णशतखण्डमलीनकन्था हा हा तथापि विषया न परित्यजन्ति ॥
जवळजवळ काहीच नसलेल्या माणसालाही विषय धरून ठेवू शकतात. भिक्षेकऱ्याकडच्या या चार गोष्टी पाहा. “भिक्षेचे अन्न, तेही बेचव, आणि दिवसातून एकदाच. अंथरुणाला जमीन. सेवक म्हणाल, तर फक्त आपले शरीर. अंगावर शंभर जीर्ण ठिगळांची मळकट गोधडी. अरेरे, अरेरे, तरीही विषय त्याला सोडत नाहीत!” या चार म्हणजे कोणत्याही आयुष्याच्या गरजा: अन्न, अंथरूण, सेवा करणारा कोणी, आणि कपडे. अन्न मागून आणलेले, आणि बेचव. अंथरूण उघडी जमीन. त्याची सेवा करणारे त्याचे स्वतःचे दोन हातच. संन्यासी पांघरतो तशी मळकट, ठिगळांची गोधडी, हेच त्याचे एकमेव वस्त्र. त्याने सगळे सोडले आहे, तरीही मागे सोडलेले अजून त्याचे मन धरून आहे. दोनदा आलेले “अरेरे” ही कवीची हळहळ आहे. वस्तू सोडल्या, म्हणून त्यांची हाव सुटली, असे झालेले नाही. वैराग्यशतक, श्लोक १५ (विषयांचा मोह).