वैराग्यशतक
इलाजालाच सुख समजतात
तृषा शुष्यत्यास्ये पिबति सलिलं स्वादु सुरभि क्षुधार्तः सञ्शालीन्कवलयति शाकादिवलितान् । प्रदीप्ते रागाग्नौ सुदृढतरमाश्लिष्यति वधूं प्रतीकारो व्याधेः सुखमिति विपर्यस्यति जनः ॥
“तहानेने तोंड कोरडे पडले, की माणूस गोड, सुगंधी पाणी पितो. भुकेने व्याकूळ झाला, की भाजी वगैरे घातलेला उत्तम भात गपागप खातो. वासनेचा अग्नी भडकला, की स्त्रीला घट्ट मिठीत धरतो. माणसे सगळे उलटे समजतात, आणि रोगाच्या उपायालाच सुख म्हणतात.” तीन गरजा, तीन उपाय. पाणी तहान घालवते. भात भूक घालवतो. स्त्रीची मिठी वासनेचा अग्नी शमवते. प्रत्येक वेळी दुःख दूर होण्यालाच आनंद समजले जाते. तहान काढून घ्या, की पाणी नुसते पाणी उरते. तेलंग आपल्या टिपणात हे स्पष्ट सांगतात: लोक केवळ दुःखाच्या इलाजालाच खरे सुख समजतात. वासना शांत करण्यासाठी संन्यासी हा युक्तिवाद वापरत, आणि त्यात स्त्रीची गणना पाणी आणि भात यांच्यासारखीच, एक इलाज म्हणून होते. वैराग्यशतक, श्लोक १९ (विषयांचा मोह).