वैराग्यशतक
पुढे गाणे, बाजूला कवी
अग्रे गीतं सरसकवयः पार्श्वतो दाक्षिणात्याः पृष्ठे लीलावलयरणितं चामरग्राहिणीनाम् । यद्यस्त्येवं कुरु भवरसास्वादने लम्पटत्वं नोचेच्चेतः प्रविश सहसा निर्विकल्पे समाधौ ॥
कवी आपल्या मनाला एक निवड देतात, आणि तिला दोनच बाजू आहेत. “पुढे गाणे चालू आहे; दोन्ही बाजूंना दक्षिणेतले रसिक कवी; मागे चवऱ्या ढाळणाऱ्या स्त्रियांच्या कंकणांची लडिवाळ किणकिण. हे सगळे तुझ्याकडे असेल, तर संसाराच्या रसाची खुशाल चटक लागू दे. नसेल, तर मना, तत्काळ निर्विकल्प समाधीत शिर; जिथे कोणताही भेद उरत नाही, असे ते ध्यान.” हे राजाचे परिपूर्ण सुख. तेलंग नोंदवतात, की दक्षिणेचे कवी आपल्या ललित शैलीसाठी नावाजलेले होते; म्हणजे पैशाने मिळू शकणारे सर्वोत्तम कवी हेच. चवरी म्हणजे दांड्याला बसवलेले चमरी गाईचे शेपूट; ते राजांवर ढाळले जाई. समाधी म्हणजे सर्वांत खोल ध्यानातली स्तब्धता. तेलंग समजावतात, की इथे सांगितलेल्या प्रकारात मन त्या एकावर इतके पूर्णपणे स्थिरावते, की “मी हे जाणतो आहे” ही जाणीवसुद्धा गळून पडते. मधला मार्ग नाही; आणि पहिला पर्याय फार थोड्यांच्या वाट्याला येतो. वैराग्यशतक, श्लोक ६६ (मनाशी संवाद).