वैराग्यशतक
सांगा, सुख कुठे आहे?
कृच्छ्रेणामेध्यमध्ये नियमिततनुभिः स्थीयते गर्भमध्ये कान्ताविश्लेषदुःखव्यतिकरविषमे यौवने विप्रयोगः । नारीणामप्यवज्ञा विलसति नियतं वृद्धभावोप्यसाधुः संसारे रे मनुष्या वदत यदि सुखं स्वल्पमप्यस्ति किंचित् ॥
“गर्भात माणूस घाणीच्या मधोमध, अंग आकसून, कष्टाने पडून राहतो. तारुण्य प्रियेच्या विरहाच्या दुःखाने कठीण होते, आणि तारुण्यात वियोग येतोच. स्त्रियांची अवहेलना ठरलेलीच, म्हणून म्हातारपणही वाईटच. रे माणसांनो, सांगा: संसारात थोडेसे तरी सुख आहे का?” आयुष्याच्या तीन अवस्था, आणि प्रत्येकीचे एक दुःख. न जन्मलेले मूल अंधारात, देह बाहेर टाकतो त्या घाणीत, मुटकुळे करून पडलेले असते. तरुण आपल्या प्रिय स्त्रीपासून दुरावतो. म्हाताऱ्याच्या वाट्याला स्त्रियांची अवहेलना ठरलेली असते. प्रत्येक अवस्थेचे दुःख सांगून झाल्यावर कवी ऐकणाऱ्यांना विचारतात: कुठे थोडे तरी सुख असेल, तर शोधून दाखवा. वैराग्याच्या परंपरेत आयुष्याची प्रत्येक अवस्था, गर्भापासूनच, अशी दुःखमय रंगवली जाई; कोणत्याच अवस्थेची ओढ उरू नये, म्हणून. वैराग्यशतक, श्लोक ३७ (भोग क्षणभंगुर).