वैराग्यशतक
वाळूच्या काठावरची झाडे
वयं येभ्यो जाताश्चिरपरिगता एव खलु ते समं यैः संवृद्धाः स्मृतिविषयतां तेपि गमिताः । इदानीमेते स्मः प्रतिदिवसमासन्नपतनाद्गतास्तुल्यावस्थां सिकतिलनदीतीरतरुभिः ॥
“ज्यांच्यापासून आम्ही जन्मलो, ते केव्हाच गेले. ज्यांच्याबरोबर आम्ही मोठे झालो, तेही आता आठवणींचा विषय झाले. आणि आता आम्ही इथे उभे आहोत, दिवसेंदिवस पडण्याच्या जवळ जात, वाळूच्या नदीकाठावरच्या झाडांसारखे.” श्लोक तिघांची गणती करतो: आईवडील, केव्हाच गेलेले; बरोबर वाढलेले, आता फक्त आठवणीत उरलेले; आणि आपण स्वतः, अजून उभे असलेले. हे चित्र अचूक आहे. वाळूच्या नदीकाठावरचे झाड इतर कोणत्याही झाडाइतकेच मजबूत दिसते. पण प्रत्येक पूर त्याच्या मुळांभोवतीची थोडी वाळू वाहून नेतो. दर वर्षी ते थोडे जास्त कलते, आणि एके दिवशी काठ ढासळतो, आणि झाड नदीत जाते. केव्हा, ते श्लोक सांगत नाही. कोणता पूर शेवटचा, हे झाडांना ठाऊक नसते, आणि आपल्यालाही नसते. श्लोक कोणतीही विनवणी करत नाही, कोणताही धडा काढत नाही; तो काठावरून नजर फिरवतो, आणि आपण कुठे उभे आहोत ते पाहतो. वैराग्यशतक, श्लोक ४८ (काळ).