वैराग्यशतक
कोण कोणाचा घास?
आघ्रातं मरणेन जन्म जरया विद्युच्चलं यौवनं संतोषो धनलिप्सया शमसुखं प्रौढाङ्गनाविभ्रमैः । लोकैर्मत्सरिभिर्गुणा वनभुवो व्यालैर्नृपा दुर्जनैरस्थैर्येण विभूतिरप्यपहृता ग्रस्तं न किं केन वा ॥
प्रत्येक चांगल्या गोष्टीला तिला गिळणारा कोणी तरी आहे. श्लोक असे आठ भक्षक सांगतो, आणि मग प्रश्न विचारतो. “जन्माला मृत्यूने ग्रासले आहे, आणि विजेसारख्या चंचल तारुण्याला म्हातारपणाने. संतोषाला धनाच्या लोभाने ग्रासले आहे, आणि शांत मनाच्या सुखाला भरतारुण्यातल्या स्त्रियांच्या नखऱ्यांनी. गुणांना मत्सरी माणसांनी, वनभूमीला हिंस्र श्वापदांनी, राजांना दुर्जनांनी, आणि वैभवालाही त्याच्याच अस्थिरपणाने ग्रासले आहे. असे काय आहे, जे कशानेच ग्रासलेले नाही?” या जोड्या अचूक आहेत. जन्माच्या क्षणापासूनच मृत्यू हजर असतो, आणि तारुण्य विजेसारखे चमकून नाहीसे होते. लोभ संतोष पोखरतो, आणि स्त्रीचे कटाक्ष पुरुषाची शांती भंग करतात. मत्सर गुणांना कमी लेखतो, हिंस्र पशू वन असुरक्षित करतात, आणि राजाभोवतीचे दुष्ट लोक त्याला खाली आणतात. शेवटची जोडी सर्वांत धारदार. वैभवाला बाहेरच्या शत्रूची गरजच नसते. ते मुळातच अस्थिर असते, आणि ते जायला तेवढेच पुरे. वैराग्यशतक, श्लोक ३२ (भोग क्षणभंगुर).