वैराग्यशतक
दरबारात आम्ही कोण?
न नटा न विटा न गायका न परद्रोहनिबद्धबुद्धयः । नृपसद्मनि नाम के वयं कुचभारानमिता न योषितः ॥
संन्यासी राजवाड्यात चहूकडे नजर फिरवतो, आणि विचारतो, इथे आपली जागा कुठे. “आम्ही नट नाही, विट नाही, गवई नाही; दुसऱ्यांचे वाईट करण्यातच बुद्धी गुंतलेले लोक नाही; आणि स्तनांच्या भाराने वाकलेल्या स्त्रियाही नाही. मग राजाच्या महालात आम्ही आहोत तरी कोण?” विट म्हणजे इथे राजाच्या चैनीतला सोबती, शहरातला रंगेल, हजरजबाबी माणूस. नट आणि गवई राजाची करमणूक करतात; कारस्थानी लोक दुसऱ्यांचे नुकसान करून जगतात. स्त्रियांचा उल्लेख फक्त त्यांच्या स्तनांवरून होतो; ही संस्कृत काव्यातली एक ठरीव प्रतिमा आहे: स्तनांच्या भाराने वाकलेली स्त्री. श्लोक सुचवतो, की राजवाड्यात जागा फक्त याच लोकांना असते. ऐकताना वाटते, हा माणूस आपल्यात नसलेल्या कौशल्यांची यादी करतो आहे; पण त्यांतले एकही त्याला नको आहे. तेलंगांनी या श्लोकाशेजारी ज्यूव्हेनलच्या ओळी दिल्या आहेत. ज्यूव्हेनल हा इसवी सन १०० च्या सुमारास होऊन गेलेला रोमन उपहासकवी. त्याने विचारले होते, रोममध्ये माझे काय काम? मला खोटे बोलता येत नाही, आणि आश्रयदात्याच्या वाईट कवितांची स्तुतीही करता येत नाही. वैराग्यशतक, श्लोक ५६ (संन्यासी आणि राजा).