विदुर नीति · Counsel and the King
दगडाचे तराफे
यत्र स्त्री यत्र कितवो बालो यत्रानुशासिता । मज्जन्ति तेऽवशा राजन्नद्यामश्मप्लवा इव ॥
“जिथे स्त्री, जुगारी किंवा बालक हुकूम चालवतो, तिथली माणसे नदीतल्या दगडाच्या तराफ्यांसारखी असहाय होऊन बुडतात.” दगडाचा तराफा पाणी पार करण्यासाठी बांधलेला असतो, आणि तो बुडणार हे नक्की. त्यावरच्या माणसांनी त्याच्यावर भरवसा ठेवलेला असतो. स्वतःला वाचवता न आल्याने तेही त्याच्याबरोबर बुडतात. तिघे सांगितले आहेत: स्त्री, जुगारी आणि बालक. श्लोकाच्या मते यांपैकी कोणीच नेतृत्व करायला योग्य नाही, आणि यांच्यामागे जाणारे बुडणारच. हिंदी टीकाकार काशीराम “हुकूम चालवणे” याचा अर्थ देशाचा राज्यकारभार हाती असणे, असा घेतात. महाकाव्याच्या काळात राज्ये पित्याकडून पुत्राकडे जात, आणि राजाच्या मंत्रिमंडळात पुरुषच असत. जुगारी हा शब्द या श्रोत्याच्या कानावरून निसटणार नाही. दुर्योधनाचा मामा शकुनी याने त्याच्या वतीने फासे टाकले, आणि पांडवांचे राज्य जिंकले. आज तो आपल्या भाच्याच्या सगळ्यांत जवळच्या सल्लागारांपैकी एक आहे. अध्याय ६, श्लोक ४३.