विदुर नीति · Dharma at the End
हळूहळू धर्म साठवा
अग्नौ प्रास्तं तु पुरुषं कर्मान्वेति स्वयं कृतम् । तस्मात्तु पुरुषो यत्नाद्धर्मं सञ्चिनुयाच्छनैः ॥
“माणसाला अग्नीत ठेवले जाते, तेव्हा त्याने स्वतः केलेली कर्मे त्याच्यामागे जातात. म्हणून माणसाने काळजीपूर्वक, थोडा थोडा धर्म साठवावा.” आप्त चितेपाशी परत फिरतात; कर्मे फिरत नाहीत. यातला महत्त्वाचा शब्द आहे “स्वतः”. ती कर्मे त्याच्यासाठी कोणताही पुत्र करू शकत नाही; कोणताही पुरोहित नाही, कोणताही वारस नाही. प्रत्येकाची कर्मे त्याची स्वतःची असतात, आणि तो जिथे जातो, तिथे ती जातात. “थोडा थोडा” हा व्यवहाराचा भाग आहे. आयुष्याच्या शेवटी एखाद्या भव्य कृत्याने धर्म मिळत नाही. तो वर्षानुवर्षे, एकेका कृत्याने साठत जातो. मनुस्मृती हा जुना धर्मशास्त्रग्रंथ हाच उपदेश आपल्या चित्रासह देतो. मुंग्या जसे वारूळ रचतात, तसा हळूहळू धर्म साठवावा, म्हणजे परलोकात सोबती मिळेल, असे तो सांगतो. अध्याय ८, श्लोक १८.