विदुर नीति · Dharma at the End
विद्येचे तीन शत्रू
असूयैकपदं मृत्युरतिवादः श्रियो वधः । अशुश्रूषा त्वरा श्लाघा विद्यायाः शत्रवस्त्रयः ॥
“असूया म्हणजे एका घावात मृत्यू. मर्यादा सोडून केलेले बोलणे श्रीचा घात करते. आणि विद्येचे तीन शत्रू आहेत: गुरूची सेवा न करणे, घाई आणि आत्मप्रशंसा.” इथली असूया म्हणजे दुसऱ्याच्या चांगल्यातही दोष शोधणारी वृत्ती. ती हळूहळू चढणाऱ्या तापासारखी नसते; नागाच्या दंशासारखी असते. एक घाव, आणि माणूस संपला. मर्यादा सोडून केलेले बोलणे, म्हणजे बढाई किंवा अपमान, शब्दागणिक शत्रू निर्माण करते. अशा माणसाला श्री, म्हणजे भाग्य, सोडून जाते. जुने कवी या श्रीची कल्पना लक्ष्मीदेवीच्या रूपात करतात; ती धनाची आणि समृद्धीची देवी. मग विद्येचे तीन शत्रू. पहिला म्हणजे गुरूंची सेवा न करणारा, त्यांचे न ऐकणारा विद्यार्थी. दुसरा घाई; ती ऐकलेल्यापैकी अर्धेच पकडते. तिसरा आत्मप्रशंसा; स्वतःची स्तुती करणाऱ्याला शिकण्यासारखे काही उरतच नाही. विद्येला या तिन्हींच्या उलट हवे: शांत, लक्ष देणारे मन. अध्याय ८, श्लोक ४.