विदुर नीति · Kinsmen and Fortune
शंभर कुलीनांहून श्रेष्ठ
दुष्कुलीनः कुलीनो वा मर्यादां यो न लङ्घयेत् । धर्मापेक्षी मृदुर्ह्रीमान्स कुलीनशताद्वरः ॥
“हीन कुळात जन्मलेला असो वा उच्च कुळात; जो मर्यादा ओलांडत नाही, धर्माकडे लक्ष ठेवतो, आणि मृदू व लज्जाशील आहे, तो शंभर कुलीनांहून श्रेष्ठ.” त्या समाजात माणसाचे लग्न कोणाशी व्हायचे, आणि त्याने कोणते काम करायचे, हे जन्मावर ठरत असे. श्लोक जन्माच्याही वर स्वभावाच्या चार खुणा ठेवतो. मर्यादा पाळणे म्हणजे रीत आणि सभ्यता जेवढे मान्य करतात, तेवढ्यातच राहणे. इथे लज्जा म्हणजे शरम: जे कृत्य केल्यावर माणसाला स्वतःकडे पाहवणार नाही, ते करण्याआधी त्याला थांबवणारी भावना. हे सांगणारे विदुर स्वतःच याचे उदाहरण आहेत. ते व्यास ऋषींचे, महालातल्या एका दासीपासून झालेले पुत्र. आईच्या जन्मामुळे सिंहासनासाठी त्यांचा विचार झाला नाही. तरीही राजाने आयुष्यभर त्यांना आपला मंत्री म्हणून ठेवले, आणि आज रात्री त्याने बोलावणे पाठवले ते विदुरांनाच. ज्यांच्याकडे फक्त जन्माचेच भांडवल आहे, अशा शंभरांपेक्षा असा एक माणूस अधिक मोलाचा. अध्याय ७, श्लोक ४६.