विदुर नीति · Kinsmen and Fortune
बलवानाची क्षमा
नातः श्रीमत्तरं किंचिदन्यत्पथ्यतमं मतम् । प्रभविष्णोर्यथा तात क्षमा सर्वत्र सर्वदा ॥ क्षमेदशक्तः सर्वस्य शक्तिमान्धर्मकारणात् । अर्थानर्थौ समौ यस्य तस्य नित्यं क्षमा हिता ॥
“सामर्थ्यवान माणसाला क्षमेइतके शोभणारे, आणि क्षमेइतके हितकारक, दुसरे काहीच मानलेले नाही; सर्वत्र आणि सर्वदा.” आणि: “दुर्बळाने सर्वांना क्षमा करावी. बलवानाने धर्मासाठी क्षमा करावी. ज्याला लाभ आणि हानी सारखीच, त्याच्यासाठी क्षमा सदैव हितकारक.” तीन माणसे, तीन कारणे. दुर्बळ क्षमा करतो, कारण त्याला ती करावीच लागते; जे भांडण तो जिंकू शकत नाही, त्यात तो फक्त चिरडला जाईल. बलवान उलट घाव घालू शकतो; तरी तो क्षमा करतो, कारण तेच योग्य असते. तिसरा लाभ-हानीच्या पलीकडे गेला आहे; त्याला कसलाच सूड घ्यायचा उरलेला नाही. बलवानाचे उदाहरण अवघड, आणि महाकाव्य त्याचीच परीक्षा घेते. वनात द्रौपदीने युधिष्ठिराला कौरवांवर आपला राग मोकळा सोडण्याचा आग्रह केला. अन्याय खरा होता, आणि त्याचे भाऊ त्याचा सूड घेऊ शकत होते. युधिष्ठिराने उत्तर दिले, की क्रोध क्रोधी माणसाचाच नाश करतो, आणि क्षमा हे बलवानांचे बळ आहे. पहिला श्लोक अशाच क्षमेची स्तुती करतो: माणसावर लादलेली नव्हे, तर घाव घालू शकणाऱ्याने स्वतः निवडलेली. अध्याय ७, श्लोक ५८-५९.