विदुर नीति · Kinsmen and Fortune
लाभ देणारी हानी
न वृद्धिर्बहुमन्तव्या या वृद्धिः क्षयमावहेत् । क्षयोऽपि बहुमन्तव्यो यः क्षयो वृद्धिमावहेत् ॥ न स क्षयो महाराज यः क्षयो वृद्धिमावहेत् । क्षयः स त्विह मन्तव्यो यं लब्ध्वा बहु नाशयेत् ॥
पुत्रावरून विदुर हिशेबाचा एक नियम काढतात. “जो लाभ विनाश घेऊन येतो, त्याला मोलाचा मानू नये. जी हानी लाभ घेऊन येते, ती हानीसुद्धा मोलाची मानावी. लाभ आणणारी हानी ही हानीच नव्हे. खरी हानी ती, जी हाती आल्यावर पुष्कळ काही नष्ट करते.” राजाकडे असे दोन लाभ आहेत: जो त्याने सोडला नाही तो पुत्र, आणि जे तो परत देत नाही ते राज्य. दोन्ही गोष्टी हाती राखल्यासारख्या दिसतात. पण या नियमाने दोन्ही खरी हानीच आहेत. लाभ कोणता, हे तो कुठे नेतो यावरून ठरते; आज तो कसा दिसतो यावरून नाही. माळी कोवळ्या झाडाची छाटणी करतो, ते डोळ्यांसमोर आणा. तो चांगल्या फांद्याही कापतो, आणि एखादा ऋतू झाड केविलवाणे दिसते. मग त्याला आधीपेक्षा जास्त फळे लागतात. ती छाटणी हानी नव्हती. अध्याय ७, श्लोक ६-७.