विदुर नीति · Kinsmen and Fortune
बातमी येईल तेव्हा
पश्चादपि नरश्रेष्ठ तव तापो भविष्यति । तान्वा हतान्सुतान्वापि श्रुत्वा तदनुचिन्तय ॥
“ते मारले गेले, किंवा आपले स्वतःचे पुत्र मारले गेले, हे पुढे ऐकाल, तेव्हा आपण दुःखाने होरपळून जाल. त्याचा आत्ताच विचार करा.” विदुर शेवट कोणताही आडपडदा न ठेवता सांगतात. भांडण युद्धापर्यंत गेले, तर कोणाचे तरी पुत्र मरणारच: पांडव, नाहीतर राजाचे शंभर. काहीही झाले, तरी मरणारे त्याचेच कुटुंब. ज्यात राजाला शोक करावा लागणार नाही, असा कोणताच शेवट नाही. शब्द आहे “ऐकाल”. राजा आंधळा आहे; तो युद्ध पाहणार नाही, त्याला फक्त ते सांगितले जाईल. ते कसे, हे वाचकाला ठाऊक आहे. तोच सारथी आणि सल्लागार संजय; त्याला दुरूनच सगळे रणांगण पाहण्याची दृष्टी मिळाली. कोण कोण पडले, ते तो दिवसामागून दिवस राजाला सांगत राहिला. शंभर पुत्रांपैकी एकही घरी परतला नाही. “त्याचा विचार करा”, एवढीच विनंती आहे. ते मृत्यू अजून घडलेले नाहीत. आज रात्री त्यांचा अजून विचार करता येतो, आणि ते टाळताही येतात. अध्याय ७, श्लोक २८.