विदुर नीति · Mastering the Senses
शीलाने सगळे जिंकले
जिता सभा वस्त्रवता मिष्टाशा गोमता जिता । अध्वा जितो यानवता सर्वं शीलवता जितम् ॥
“चांगल्या वस्त्रांचा माणूस सभा जिंकतो. गाई पाळणाऱ्याने गोडाधोडाची इच्छा जिंकलेली असते. वाहन असलेल्याने रस्ता जिंकलेला असतो. आणि शीलवान माणसाने सगळेच जिंकलेले असते.” इथे तीन छोटे विजय आहेत, आणि एक मोठा. सभा म्हणजे राजाचा दरबार किंवा गावातले वडीलधारे जिथे बसत, ते सभागृह. तिथे चांगले कपडे घातलेल्या माणसाला त्याने तोंड उघडण्याआधीच मान मिळतो, आणि त्याचे म्हणणे आदराने ऐकले जाते. गाई पाळणाऱ्याच्या घरी दूध, दही आणि तूप असते; त्याला गोडाधोडाला कधी तोटा पडत नाही. वाहन असलेल्याला लांबचा प्रवासही हलका वाटतो. प्रत्येक विजय एखाद्या वस्तूमुळे मिळतो, आणि प्रत्येक वस्तू एकच गोष्ट जिंकून देते. शील त्या सगळ्या जिंकून देते. शील म्हणजे माणसाचा स्थिर स्वभाव: कोणताही नियम बांधत नसताना तो कसा वागतो, ते. प्रामाणिक म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या माणसावर, जुन्या कपड्यांतही, सभेत विश्वास ठेवला जातो. शेजारी आपल्या दुधातले त्यालाही देतात, आणि त्याला प्रवासाला जायचे असले, की गाडी मिळून जाते. अध्याय २, श्लोक ४७.