विदुर नीति · Mastering the Senses
लाभासारखी दिसणारी हानी
अनर्थमर्थतः पश्यन्नर्थं चैवाप्यनर्थतः । इन्द्रियैरजितैर्बालः सुदुःखं मन्यते सुखम् ॥
“न जिंकलेल्या इंद्रियांच्या तावडीत सापडलेला मूर्ख हानीला लाभ समजतो, आणि लाभाला हानी. कडू दुःखालाच तो सुख मानतो.” रथाच्या चित्रात रानटी घोडे बेसावध सारथ्याला मृत्यूकडे फरफटत नेत होते. हा श्लोक दाखवतो, की वाटेत त्या सारथ्याला काय दिसते. आपण धोक्यात आहोत, हे त्याला ठाऊकच नसते. त्याला रस्ता छान दिसतो. हेच सगळ्यांत वाईट. हव्यासाने ओढला जाणारा माणूस फक्त चुकीचे वागतो असे नाही; त्याचा निवाडाही चुकतो. ज्या दारूने त्याचा नाश होतो आहे, ती त्याला दिलासा वाटते. इशारा देणारा मित्र त्याला शत्रू वाटतो, आणि खुशामत करणारा त्याला मित्र वाटतो. त्याच्या स्वतःच्या नजरेत तोटा हाच फायदा झाला आहे. श्लोकात मूर्खासाठी शब्द आहे “बाल”; त्याचा अर्थ लहान मूलही होतो. मूल चमकत्या ज्योतीकडे हात पुढे करते, आणि कडू औषधासाठी रडते. मूर्ख माणूस मोठेपणी आपल्या निवडी अशाच करतो. अध्याय २, श्लोक ६१.